Vijf Groningse gemeenten hebben onderzoek laten doen naar geroofd Joods vastgoed waarbij inhoudelijke conclusies naar voren kwamen, maar bespreken die uitkomsten niet openbaar. Het gaat om Het Hogeland, Midden-Groningen, Oldambt, Veendam en Westerkwartier. Dat blijkt uit onderzoek van Pointer (KRO-NCRV).
Sinds 2020 doen gemeenten op aandringen van Pointer onderzoek naar geroofde Joodse woningen. Deze panden staan geregistreerd in de zogeheten Verkaufsbücher, ook wel De Vastgoedboeken genoemd. In totaal hebben 150 gemeenten naar aanleiding van de jaarlijkse rondvraag van Pointer onderzoek afgerond naar de roof van Joods vastgoed en de rol van gemeenten bij het naoorlogse rechtsherstel.
In Groningen valt op dat meerdere gemeenten wel tot inhoudelijke conclusies kwamen, maar deze niet openbaar bespraken, blijkt uit onderzoek van Pointer. Volgens Ronny Naftaniel, oud-voorzitter van het Centraal Joods Overleg, moeten gemeenten juist publiek verantwoording afleggen. “De bevolking heeft er recht op om te weten hoe een gemeente in oorlogstijd heeft gefunctioneerd.”
In alle 10 gemeenten van de provincie Groningen zijn onderzoeken uitgevoerd naar de roofhandel in Joods vastgoed. Deze onderzoeken zijn allemaal gedaan door de Rijksuniversiteit Groningen en zijn volledig van onderzoeksopzet.
De gemeenten Het Hogeland, Midden-Groningen, Oldambt, Veendam en Westerkwartier hebben dus een inhoudelijk stevig rapport in handen, maar doen daar vervolgens niets mee: geen erkenning, excuses of moreel rechtsherstel. Ook doen ze geen uitspraken in de openbaarheid over de rol van de gemeente. Terwijl de omstandigheden van de roofhandel in Joodse panden per gemeente niet enorm verschilden. Waar de andere gemeenten dus ruimhartig toegeven dat ze moreel onjuist hebben gehandeld, houden vergelijkbare gemeenten de lippen stevig op elkaar.
In de overige gemeenten Eemsdelta, Groningen, Pekela, Stadskanaal en Westerwolde bespreken burgemeester of wethouders de conclusies in het openbaar. In Groningen is naar aanleiding van het onderzoek in 2022 een individuele claim van 328.600 euro uitgekeerd aan nabestaande Hubert van Blankenstein. Deze nabestaande spande eerder dit jaar een rechtszaak aan tegen de Rijksuniversiteit Groningen omdat hij vindt dat er onjuiste informatie over zijn familie is gepubliceerd. Een andere nabestaande genaamd Martijn Jacobus vindt dat de gemeente openbaar excuses moet aanbieden aan alle Groningse Joden.
Alle rapporten en data over het Pointer-onderzoek zijn te vinden op deze GitHub-pagina.
Naftaniel vindt dat gemeenten die hun conclusies nog niet openbaar hebben besproken dat alsnog moeten doen. Ook gemeenten die maar beperkt naar hun eigen rol hebben gekeken, zouden volgens hem aanvullend onderzoek moeten laten doen.
__
Afbeelding boven ©KRO-NCRV